Spocznik schodowy betonowy

spocznik schodowy prefabrykowany

Spocznik schodowy to prefabrykowany element żelbetowy stanowiący poziomą płytę pomiędzy biegami schodowymi, zapewniający bezpieczną zmianę kierunku ruchu na klatce schodowej. Produkowany jest z betonu klasy C35/45 metodą wibrowaną, ze zbrojeniem dostosowanym do przenoszenia obciążeń użytkowych w budynkach mieszkalnych i użyteczności publicznej. Stosowany jest jako element pośredni między kondygnacjami oraz jako podest wejściowy i piętrowy w klatkach schodowych prefabrykowanych.

Dla każdego projektu spocznik cena kalkulowana jest indywidualnie, uwzględniając wymiary elementu, grubość płyty oraz sposób oparcia na konstrukcji nośnej. Gwarantowane są konkurencyjne warunki handlowe oraz profesjonalne doradztwo techniczne w zakresie doboru odpowiednich parametrów konstrukcyjnych. Zapraszamy po bezpłatną wycenę dostosowaną do specyfiki Państwa inwestycji.

Zapytaj o cenę!

Opis Zalety Zastosowanie Dane Montaż Cena Galeria Realizacje FAQ

Previous Next

Spocznik prefabrykowany – charakterystyka konstrukcji

Spocznik stanowi kluczowy element konstrukcyjny prefabrykowanych klatek schodowych, zapewniający płynną komunikację między biegami schodowymi. Wykonywany jest z wysokiej jakości betonu konstrukcyjnego, który poddawany jest procesowi wibrowania w specjalnych formach stalowych. Technologia prefabrykacji gwarantuje powtarzalność wymiarów oraz wysokie parametry wytrzymałościowe niezbędne przy przenoszeniu obciążeń dynamicznych od ruchu pieszego.

Produkcja odbywa się w kontrolowanych warunkach zakładowych, gdzie spocznik formowany jest z betonu klasy C35/45 o odpowiednich parametrach trwałościowych. Każdy element wyposażony jest w zbrojenie główne ze stali klasy A-IIIN, rozmieszczone w dwóch kierunkach zgodnie z obliczeniami statycznymi. Proces dojrzewania betonu prowadzony jest w komorach parowych, co przyspiesza osiągnięcie wytrzymałości projektowej.

Technologia produkcji spoczników schodowych

Proces wytwarzania rozpoczyna się od przygotowania indywidualnego projektu zbrojenia uwzględniającego schemat statyczny oraz obciążenia użytkowe. Spoczniki schodowe produkowane są w formach umożliwiających uzyskanie różnych kształtów – prostokątnych, trapezowych lub z wykrojami pod biegi schodowe. Zastosowanie betonu klasy C35/45 lub wyższej oraz zbrojenia RB500W gwarantuje nośność odpowiednią dla budynków wielokondygnacyjnych. Mrozoodporność w klasie F150 zapewnia trwałość w strefach nieogrzewanych.

Każdy spocznik klatki schodowej może być wyposażony w otwory montażowe, wpusty instalacyjne oraz kotwy do mocowania balustrad. Grubość płyty wynosi standardowo 14-18 cm, co zapewnia odpowiednią sztywność oraz izolacyjność akustyczną. Powierzchnia górna wykonywana jest z zachowaniem spadków dla odprowadzenia wody w przypadku klatek zewnętrznych.

Parametry konstrukcyjne elementów

Konstrukcja zaprojektowana jest zgodnie z normami PN-EN 1992-1-1 oraz PN-EN 13369 dotyczącymi prefabrykowanych elementów żelbetowych. Standardowy spocznik posiada wymiary dostosowane do modułu klatki schodowej – szerokość 150-250 cm, długość 150-300 cm. Obciążenie użytkowe obliczeniowe wynosi 3,0-5,0 kN/m² w zależności od przeznaczenia budynku. Masa elementu waha się od 1,5 do 4,5 ton w zależności od wymiarów.

Zbrojenie główne składa się z siatki prętów φ12-16 mm w rozstawie 10-15 cm w obu kierunkach. Spoczniki ze stopniami posiadają dodatkowe zbrojenie krawędziowe oraz wzmocnienia w miejscach koncentracji naprężeń. Otulina zbrojenia wynosi minimum 30 mm od góry i 40 mm od spodu, co zapewnia odporność ogniową REI 60-120.

Zastosowanie w budownictwie mieszkaniowym i użyteczności publicznej

Prefabrykowane spoczniki schodów znajdują szerokie zastosowanie w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych jako elementy klatek schodowych głównych i ewakuacyjnych. System umożliwia montaż kompletnej klatki schodowej w ciągu 1-2 dni, co znacznie przyspiesza realizację inwestycji. W budynkach do 11 kondygnacji stosowane są jako podesty międzypiętrowe o standardowych wymiarach.

W obiektach użyteczności publicznej spocznik schodowy projektowany jest z uwzględnieniem zwiększonych obciążeń tłumu oraz wymagań przeciwpożarowych. Szkoły, szpitale i budynki biurowe wymagają spoczników o szerokości minimum 150 cm dla zapewnienia bezpiecznej ewakuacji. System prefabrykowany pozwala na zachowanie jednolitych parametrów wszystkich elementów klatki schodowej.

Zalety spocznika prefabrykowanego

Szybki montaż bez szalowania

Spocznik montowany jest bezpośrednio na wspornikach ściennych lub belkach policzkowych przy użyciu dźwigu, eliminując potrzebę stosowania skomplikowanych szalunków. Czas montażu pojedynczego elementu wynosi 30-60 minut, co przy kompletnej klatce schodowej daje oszczędność 80% czasu w porównaniu z wykonaniem monolitycznym. Prefabrykacja eliminuje konieczność wiązania zbrojenia i betonowania na wysokości, zwiększając bezpieczeństwo pracy.

Precyzyjne wymiary i geometria

Produkcja w warunkach fabrycznych zapewnia dokładność wymiarową spocznika z tolerancją ±5 mm. Idealnie płaska powierzchnia uzyskana w stalowych formach nie wymaga dodatkowego wyrównywania przed układaniem posadzki. Powtarzalność wszystkich elementów gwarantuje zachowanie jednakowej wysokości stopni w całej klatce schodowej. Precyzyjne wykonanie eliminuje konieczność korekt podczas montażu.

Spocznik – wysoka nośność konstrukcyjna

Zastosowanie betonu klasy C35/45 oraz odpowiedniego zbrojenia zapewnia nośność użytkową 3,0-5,0 kN/m². Spoczniki schodowe przenoszą obciążenia dynamiczne od ruchu pieszego bez odkształceń i drgań. Wytrzymałość na ścinanie przy krawędziach wynosi minimum 150 kN/m, co zabezpiecza przed uszkodzeniem przy intensywnej eksploatacji. Konstrukcja zachowuje parametry użytkowe przez cały okres eksploatacji budynku.

Odporność ogniowa REI 60-120

Masywna konstrukcja betonowa zapewnia naturalną odporność ogniową od REI 60 do REI 120 w zależności od grubości i otuliny zbrojenia. Spocznik klatki schodowej stanowi bezpieczną strefę podczas ewakuacji, nie wydzielając toksycznych gazów. Certyfikowana odporność ogniowa eliminuje konieczność stosowania dodatkowych zabezpieczeń. Spełnienie wymagań przeciwpożarowych dla dróg ewakuacyjnych.

Doskonała izolacja akustyczna

Masa własna 350-450 kg/m² zapewnia skuteczną izolację od dźwięków uderzeniowych i powietrznych. Spoczniki redukują przenoszenie hałasu między kondygnacjami, zapewniając komfort akustyczny. Monolityczna struktura eliminuje mostki akustyczne występujące w konstrukcjach składanych. Dodatkowa warstwa posadzki zwiększa tłumienie do poziomu 55 dB.

Możliwość wykonania z wykrojami i otworami

W fazie produkcji spocznik wymiary mogą być dostosowane do indywidualnych potrzeb, włączając wykroje pod biegi schodowe. Możliwość wykonania otworów instalacyjnych o średnicy do 200 mm bez osłabienia konstrukcji. Wpusty na balustrady i poręcze osadzane są fabrycznie, zapewniając pewne mocowanie. Elastyczność projektowania pozwala na realizację nietypowych rozwiązań architektonicznych.

Trwałość eksploatacyjna 100+ lat

Beton wysokiej klasy oraz odpowiednia otulina zbrojenia gwarantują żywotność spocznika schodowego przekraczającą 100 lat. Element nie wymaga konserwacji ani remontów przez cały okres użytkowania. Odporność na ścieranie klasy XM2 zapewnia trwałość nawet przy intensywnym ruchu pieszym. Powierzchnia zachowuje parametry estetyczne i użytkowe przez dziesiątki lat.

Spoczniki – gotowa powierzchnia pod posadzkę

Górna powierzchnia spoczników schodowych wykonana jest z zachowaniem równości i gładkości umożliwiającej bezpośrednie układanie wykładzin. Spadki konstrukcyjne 0,5-1% zapewniają odprowadzenie wody w klatkach zewnętrznych. Przygotowanie pod posadzkę ogranicza się do gruntowania, bez konieczności wykonywania wylewek wyrównujących. Oszczędność na materiałach wykończeniowych sięga 30-40%.

Zastosowanie spocznika w budownictwie

Spocznik znajduje szerokie zastosowanie jako element konstrukcyjny klatek schodowych w różnorodnych typach obiektów budowlanych. Najczęściej wykorzystywany jest w budownictwie mieszkaniowym wielorodzinnym, gdzie stanowi integralną część prefabrykowanych klatek schodowych. System umożliwia realizację schodów dwubiegowych z podestem pośrednim, zapewniając wygodną komunikację między kondygnacjami.

W budynkach wysokich i wysokościowych spoczniki schodowe projektowane są z uwzględnieniem zwiększonych wymagań ewakuacyjnych. Szerokość użytkowa minimum 140 cm oraz nośność 5,0 kN/m² pozwalają na bezpieczną ewakuację dużej liczby osób. Elementy wyposażane są w antypoślizgowe wykończenie powierzchni oraz wpusty do mocowania oznakowania ewakuacyjnego.

Obiekty użyteczności publicznej

Szkoły i uczelnie wykorzystują spocznik klatki schodowej dostosowany do intensywnego ruchu uczniów między przerwami. Zwiększona nośność oraz odporna na ścieranie powierzchnia gwarantują trwałość mimo dużego natężenia ruchu. W budynkach edukacyjnych stosowane są spoczniki o szerokości 180-200 cm dla zapewnienia płynności komunikacji.

Budynki biurowe i administracyjne

W obiektach biurowych spoczniki stanowią elementy reprezentacyjnych klatek schodowych w strefach wejściowych. Możliwość wykonania w betonie architektonicznym lub z powierzchnią przygotowaną pod okładziny kamienne. System prefabrykowany pozwala na zachowanie jednolitego standardu wykończenia w całym budynku.

Szpitale i obiekty służby zdrowia

Placówki medyczne wymagają spoczników ze stopniami o zwiększonej szerokości dla umożliwienia transportu noszy i wózków inwalidzkich. Powierzchnia antypoślizgowa oraz zaokrąglone krawędzie zwiększają bezpieczeństwo pacjentów. Odporność na środki dezynfekcyjne oraz łatwość utrzymania czystości są kluczowymi parametrami.

Obiekty przemysłowe i magazynowe

W halach produkcyjnych i magazynach spocznik schodowy projektowany jest z uwzględnieniem transportu narzędzi i drobnego sprzętu. Wzmocniona konstrukcja o nośności do 7,5 kN/m² pozwala na przenoszenie zwiększonych obciążeń. Powierzchnia ryflowana lub z posypką korundową zapewnia bezpieczeństwo w warunkach przemysłowych.

Dodatkowo spoczniki schodów znajdują zastosowanie w parkingach wielopoziomowych jako podesty klatek ewakuacyjnych, w obiektach sportowych jako elementy trybun oraz w budynkach zabytkowych podczas modernizacji układów komunikacyjnych. System prefabrykowany umożliwia dostosowanie wymiarów i parametrów do specyficznych wymagań każdego obiektu.

Parametry techniczne spocznika

Spocznik produkowany jest zgodnie z normami PN-EN 1992-1-1 (Eurokod 2) oraz PN-EN 13369 dla prefabrykowanych wyrobów z betonu. Podstawowym materiałem konstrukcyjnym jest beton klasy minimum C35/45, charakteryzujący się wytrzymałością na ściskanie fck = 35 MPa (walcowa) oraz fck,cube = 45 MPa (sześcienna). Konsystencja mieszanki betonowej S3-S4 dostosowana jest do technologii wibrowania.

Wymiary i tolerancje wykonania

Standardowe spocznik wymiary wynoszą: szerokość 120-250 cm, długość 150-300 cm, przy czym najczęściej stosowane są elementy 150×150 cm oraz 180×150 cm. Grubość płyty wynosi 14-18 cm w zależności od rozpiętości i obciążenia. Masa elementu waha się od 1500 do 4500 kg. Tolerancje wymiarowe zgodne z PN-EN 13369 wynoszą ±10 mm dla wymiarów w planie oraz ±5 mm dla grubości.

Parametry wytrzymałościowe betonu

Klasa ekspozycji betonu dla spoczników schodowych wewnętrznych określona jest jako XC1, dla zewnętrznych XC4/XF1. Wodoszczelność na poziomie W8 zabezpiecza przed penetracją wody. Mrozoodporność w klasie F150 dla elementów zewnętrznych. Nasiąkliwość betonu nie przekracza 5% wagowo. Wytrzymałość na ścieranie w klasie XM2 dla intensywnego ruchu pieszego.

Zbrojenie konstrukcyjne

Zbrojenie główne spocznika klatki schodowej wykonane jest ze stali klasy A-IIIN (RB500W) o granicy plastyczności fyk = 500 MPa. Siatka zbrojeniowa dolna składa się z prętów φ12-16 mm w rozstawie 100-150 mm w obu kierunkach. Zbrojenie górne z prętów φ10-12 mm w rozstawie 150-200 mm. Stopień zbrojenia wynosi 120-180 kg/m³ betonu. Zbrojenie krawędziowe φ12-16 mm wzdłuż wszystkich krawędzi swobodnych.

Parametry użytkowe

Nośność charakterystyczna spoczników na obciążenie użytkowe wynosi 3,0 kN/m² dla budynków mieszkalnych oraz 5,0 kN/m² dla obiektów użyteczności publicznej. Dopuszczalne obciążenie skupione 2,0 kN na powierzchni 50×50 mm. Ugięcie graniczne L/250, gdzie L to rozpiętość w świetle podpór. Częstotliwość drgań własnych > 8 Hz eliminuje dyskomfort użytkowników.

Odporność ogniowa i akustyka

Certyfikowana odporność ogniowa spoczników ze stopniami wynosi: REI 60 dla grubości 140 mm i otuliny 30 mm; REI 90 dla grubości 160 mm i otuliny 35 mm; REI 120 dla grubości 180 mm i otuliny 40 mm. Izolacyjność akustyczna od dźwięków powietrznych Rw = 54-58 dB. Wskaźnik ważony poziomu uderzeniowego znormalizowanego Ln,w = 78 dB (bez warstwy wykończeniowej).

Certyfikaty i normy

Wszystkie spoczniki schodowe posiadają oznakowanie CE zgodnie z normą PN-EN 14843 dotyczącą prefabrykowanych schodów betonowych. Produkcja odbywa się w systemie zakładowej kontroli produkcji poziom 2+. Każda partia wyrobów objęta jest protokołami badań wytrzymałości betonu. Dokumentacja techniczna zawiera obliczenia statyczne oraz instrukcję montażu. Wyrób posiada deklarację właściwości użytkowych oraz aprobatę techniczną ITB.

Montaż spocznika – instrukcja wykonania

Proces montażu prefabrykowanych podestów schodowych wymaga odpowiedniego przygotowania konstrukcji wsporczej oraz precyzyjnego osadzenia elementu. Spocznik dostarczany jest na budowę transportem samochodowym w pozycji poziomej lub pionowej, zabezpieczony przed uszkodzeniem. Przed rozpoczęciem montażu należy sprawdzić poziom wsporników ściennych lub belek policzkowych z tolerancją ±5 mm.

Przygotowanie podpór i wsporników

Minimalna długość oparcia spocznika wynosi 100 mm na ścianach murowanych oraz 80 mm na belkach żelbetowych. Wsporniki ścienne wykonywane są jako prefabrykowane lub monolityczne, zakotwione w ścianie na głębokość minimum 200 mm. Powierzchnia oparcia musi być wyrównana zaprawą cementową M10. Przed montażem układa się podkładki elastomerowe grubości 10-20 mm dla redukcji drgań i wyrównania naprężeń.

Transport i podnoszenie elementu

Rozładunek spoczników schodowych realizowany jest przy użyciu dźwigu o udźwigu dostosowanym do masy elementu – minimum 5 ton przy wysięgu 15 m. Element podnoszony jest za pomocą zawiesi czterocięgnowych mocowanych do wpuszczonych pętli transportowych. Kąt między cięgnami zawiesia nie może przekraczać 60°. Podczas transportu poziomego należy kontrolować stabilność elementu i unikać gwałtownych ruchów.

Osadzanie i poziomowanie spocznika

Montaż spocznika klatki schodowej rozpoczyna się od powolnego opuszczania na przygotowane podpory. Element ustawiany jest z zachowaniem projektowanych dylatacji 10-20 mm od ścian. Poziomowanie realizowane jest przy użyciu klinów stalowych przed ostatecznym osadzeniem. Tolerancja położenia w planie ±15 mm, różnica poziomów między podporami max 5 mm. Po osadzeniu sprawdza się stabilność elementu przed zwolnieniem zawiesi.

Zespolenie z konstrukcją budynku

Po osadzeniu wszystkich spoczników ze stopniami przystępuje się do zespolenia z konstrukcją nośną. Szczeliny między elementem a ścianami wypełniane są zaprawą niskoskurczową lub betonem drobnoziarnistym C20/25. W przypadku oparcia na wspornikach stalowych stosuje się spawanie płytek kotwiących. Połączenie z biegami schodowymi realizowane jest poprzez zabetonowanie wspólnego wieńca lub spawanie zbrojenia.

Zabezpieczenie i wykończenie powierzchni

Po zamocowaniu spocznika schodowego powierzchnię górną zabezpiecza się folią budowlaną na czas prowadzenia dalszych prac. Otwory na balustrady zabezpiecza się przed zanieczyszczeniem zaprawą. Ewentualne ubytki i uszkodzenia naprawiane są zaprawą naprawczą PCC. Ostateczne wykończenie powierzchni – układanie posadzki – wykonywane jest po zakończeniu prac mokrych na wyższych kondygnacjach.

Odbiór techniczny obejmuje sprawdzenie stabilności osadzenia, poziomów, wypełnienia szczelin oraz zgodności z dokumentacją projektową. Montaż balustrad możliwy jest po minimum 7 dniach od zespolenia. Pełne obciążenie użytkowe spoczników dopuszczalne jest po 28 dniach od wykonania wszystkich połączeń. Dokumentacja powykonawcza zawiera protokoły odbiorów oraz certyfikaty zastosowanych materiałów.

Spocznik cena – kompleksowa kalkulacja kosztów

Spocznik cena kształtowana jest indywidualnie dla każdego projektu, uwzględniając wymiary elementu, grubość płyty oraz sposób wykończenia powierzchni. Podstawowym czynnikiem wpływającym na wycenę jest powierzchnia spocznika, która waha się od 2,25 do 7,5 m² dla standardowych rozwiązań. Spocznik cena za metr kwadratowy jest konkurencyjna w porównaniu z wykonaniem monolitycznym, szczególnie przy uwzględnieniu kosztów szalowania i robocizny.

W 2024 roku obserwowana jest stabilizacja cen prefabrykowanych elementów schodowych po okresie dynamicznych wzrostów. Spoczniki cena obejmuje nie tylko koszt samego elementu, ale również projekt montażowy, obliczenia statyczne oraz wsparcie techniczne. Dla zamówień kompletnych klatek schodowych oferowane są pakiety rabatowe sięgające 10-15% wartości zamówienia.

Czynniki wpływające na wycenę spoczników

Spocznik cena zależna jest przede wszystkim od wymiarów oraz ilości zastosowanego zbrojenia. Element o wymiarach 150×150 cm jest o około 30% tańszy od spocznika 200×200 cm przy tej samej grubości. Spoczniki schodowe cena wzrasta o 15-20% przy zastosowaniu betonu architektonicznego lub specjalnego wykończenia powierzchni. Wykonanie dodatkowych otworów instalacyjnych lub wykrojów zwiększa koszt o 5-10%.

Spocznik cena – wpływ grubości na koszt

Grubość płyty bezpośrednio przekłada się na zużycie materiału i masę elementu. Spocznik wymiary cena dla płyty 14 cm jest o około 20% niższa niż dla płyty 18 cm. Zwiększenie nośności z 3,0 do 5,0 kN/m² wymaga większej ilości zbrojenia, co podnosi koszt o 10-15%. W 2025 roku przewidywane jest utrzymanie stabilnych cen betonu przy możliwym wzroście kosztów stali zbrojeniowej o 5-7%.

Koszty transportu i montażu

Transport specjalistyczny stanowi 8-12% całkowitego kosztu, gdzie spoczniki cena franco budowa zależy od odległości oraz ilości elementów. Jeden transport mieści 4-6 spoczników standardowych wymiarów, co należy uwzględnić przy planowaniu dostaw. Spocznik klatki schodowej cena montażu wynosi 500-800 zł za sztukę, włączając dźwig i ekipę montażową. Zespolenie z konstrukcją budynku to dodatkowe 200-300 zł za element.

Porównanie kosztów z wykonaniem monolitycznym

Analiza ekonomiczna wykazuje, że spoczniki ze stopniami cena całkowita jest porównywalna lub niższa od wykonania tradycyjnego. Oszczędności wynikają z eliminacji kosztów szalunków systemowych (400-500 zł/m²) oraz skrócenia czasu realizacji o 70%. Spocznik schodowy cena zawiera gotowy element o gwarantowanej jakości, eliminując ryzyko błędów wykonawczych. Brak konieczności tynkowania spodu daje dodatkową oszczędność 30-40 zł/m².

Optymalizacja kosztów przy dużych projektach

Dla inwestycji obejmujących kilka budynków możliwa jest standaryzacja wymiarów, gdzie spocznik cena jednostkowa spada o 8-12% dzięki efektowi skali. Zamówienia powyżej 50 sztuk kwalifikują się do negocjacji indywidualnych. W 2024 roku wprowadzono program partnerski dla deweloperów, gdzie spoczniki cena hurtowa ustalana jest na cały okres realizacji inwestycji. System dostaw etapowych eliminuje koszty składowania na budowie.

Podsumowując, spocznik cena stanowi atrakcyjną propozycję dla inwestorów ceniących jakość i szybkość realizacji. Transparentny system wyceny oraz możliwość optymalizacji parametrów zapewniają konkurencyjność rozwiązania. W roku 2025 planowane jest rozszerzenie oferty o elementy z betonu architektonicznego. Dla uzyskania szczegółowej oferty spocznik cena kalkulowana jest na podstawie rzutów klatki schodowej. Zapraszamy do kontaktu w celu omówienia szczegółów technicznych i otrzymania bezpłatnej wyceny dostosowanej do specyfiki Państwa projektu.

Formularz Opinie o nas Nasze filmy Podobne Wyślij e-mail

Previous Next

Wyślij formularz i otrzymaj darmową wycenę!

Imię i nazwisko
Komunikacja jest łatwiejsza jeśli znamy swoje imiona

Numer telefonu *
Czasami łatwiej jest porozmawiać przez telefon

Adres email *
Dzięki temu będziemy mogli wysłać Ci odpowiedź lub ofertę

Czego dotyczy zapytanie?
Prosimy o określenie jakiego rodzaju materiałem jesteś zainteresowany (strop sprężony, strop FILIGRAN itd.)

Miejscowość oraz kod pocztowy budowy
Jest to niezbędna informacja do wyliczenia transportu

Termin realizacji
Podaj preferowany termin realizacji zamówienia

Treść wiadomości
Podaj wszystkie istotne informację, takie jak np. terminy dostaw, specyfika budynku lub ułożenia

Załącz
Rzuty, przekroje i zestawienie obciążeń (najlepiej w formie pdf i dwg)

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych w związku z wysyłaniem zapytania przez formularz kontaktowy. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do przetworzenia zapytania. Zostałem poinformowany, że przysługuje mi prawo dostępy do swoich danych, możliwości ich poprawienia, żądania zaprzestania ich przetwarzania. Administratorem danych osobowych jest BUDMATER SP. Z O. O. ul. Budowlanych 44D, 45-123 Opole *