Studnia betonowa to komplet: kilka kręgów ustawionych jeden na drugim i zwieńczenie, które zamyka je od góry. Głębokość składa się z modułów o wysokości 50 i 100 cm, więc dobiera się ją do rzędnych z projektu, a nie odwrotnie. Zakres jest szeroki — od studni przydomowej Ø60, gdzie pojedynczy krąg waży 330 kg, po komorę DN 3000, w której sam element denny ma 6,8 tony. Pojedyncze elementy do samodzielnego skompletowania opisują kręgi betonowe.
Niezależnie od średnicy komplet ma zawsze trzy warstwy: element denny, kręgi nadbudowy i zwieńczenie. Różni się to, ile z tych funkcji mieści się w jednym elemencie.
Wysokość studni buduje się z elementów o wysokości 50 i 100 cm, dokładając kolejne aż do rzędnej terenu. Przykładowo studnia Ø100 o głębokości ponad 2 m powstaje z dwóch kręgów po 100 cm i jednego o wysokości 50 cm. Ten sam zestaw obsługuje kilka sąsiednich głębokości, więc przy sieci składającej się z kilkunastu studni powtarza się kilka typów elementów zamiast kilkunastu.
Studnie o małych średnicach zamyka korek albo pokrywa pełna — bez otworu, gdy dostęp do wnętrza nie jest potrzebny. W komorach, do których się schodzi, zwieńczeniem jest pokrywa z otworem 625 mm pod właz. Pokrywa jest zawsze szersza od kręgu, bo opiera się na jego krawędzi: dla studni Ø100 ma średnicę 120 cm, dla DN 3000 — 338 cm.
Przy dużych średnicach funkcje łączą się w jednym elemencie: dolny krąg ma już wykonane dno i osadzone stopnie złazowe. Dla komory DN 3000 taki element o wysokości 75 cm waży 6,8 tony, czyli prawie dwa razy więcej niż zwykły krąg tej samej wysokości. Stopnie osadzane są też w kolejnych kręgach, żeby zejście było ciągłe na całej głębokości.
Wybór średnicy to nie tylko kwestia dostępu do wnętrza. Krąg Ø60 waży 330 kg i podnosi go zwykły HDS, element komory DN 3000 to kilka ton i ładunek ponadnormatywny. Ta różnica przekłada się na sprzęt, dojazd na plac i porę dostawy — dlatego średnicę warto ustalić przed zamówieniem transportu.
Przewaga tego rozwiązania jest widoczna dopiero w zestawieniu z komorą betonowaną w wykopie: tam głębokość wynika z szalunku, tutaj z arytmetyki elementów.
Dwie wysokości kręgów wystarczają, żeby trafić w praktycznie każdą rzędną dna. W jednym zamówieniu obsłużyliśmy osiemnaście studni o głębokościach od 0,68 do 2,58 m — każda miała własny zestaw elementów, choć typów kręgów było tylko kilka.
Pokrywę wybiera się do tego, co dzieje się nad studnią, a nie do średnicy komory. Tam, gdzie po studni przejeżdżają pojazdy, wchodzi pokrywa w klasie D400 z otworem 625 mm; na terenie zielonym wystarczy pokrywa pełna albo korek.
Od 102 kg dla korka Ø60/67 do 6,8 tony dla elementu dennego DN 3000. Znając masy, dobiera się dźwig i sprawdza nośność dojazdu przed przyjazdem transportu, a nie po nim.
Zestaw obejmuje elementy denne, kręgi i zwieńczenie dobrane do jednej głębokości. Odpada liczenie, ile kręgów której wysokości zamówić i czy pokrywa będzie pasować do średnicy — a to najczęstsze źródło brakującego elementu na budowie.
Ten sam sposób budowania obsługuje dwa zupełnie różne światy: studnię na działce i komorę na sieci. Dzieli je głównie średnica i to, co z niej wynika.
Średnice Ø60, Ø100 i Ø120 przy głębokościach rzędu jednego do dwóch i pół metra obsługują studnie na terenie prywatnym: chłonne, drenażowe i rewizyjne na przyłączach. Zamyka je korek albo pokrywa pełna, bo nie ma potrzeby schodzenia do środka.
Średnice DN 2500 i DN 3000 tworzą komory, do których wchodzi obsługa — z dnem i stopniami złazowymi w elemencie dolnym. Przy wysokościach rzędu czterech i pół metra komplet to kilka kręgów po 75 cm i jeden wyrównujący, dobrany tak, aby zwieńczenie wypadło na rzędnej terenu.
Tam, gdzie nad studnią przejeżdżają pojazdy, o doborze decyduje zwieńczenie: pokrywa w klasie D400 z otworem 625 mm. Sama komora przenosi obciążenie z pokrywy na kolejne kręgi, więc przy takim ruchu warto sprawdzić także, ile elementów stoi w stosie.
Poniżej masy elementów z realizowanych zamówień. Średnice podane są zgodnie z oznaczeniem elementu, wysokości w centymetrach.
Zestawy z tego typoszeregu obsługują głębokości od 0,68 do 2,58 m. Płytkie studnie Ø100 to jeden krąg i pokrywa; przy większych głębokościach dochodzą kolejne kręgi po 100 cm i element wyrównujący o wysokości 50 cm.
Dla wysokości 4,42 m zestaw wygląda tak: jeden krąg z dnem i stopniami o wysokości 75 cm, cztery kręgi ze stopniami po 75 cm, jeden krąg ze stopniami o wysokości 50 cm i pokrywa DN 3380. Sumę wysokości kręgów, czyli 4,25 m, uzupełnia grubość pokrywy — i tak dobiera się każdą kolejną komorę.
Przy studni przydomowej cały montaż to kilka podniesień. Przy komorze wielkośrednicowej połowa pracy dzieje się przed przyjazdem elementów — na etapie uzgadniania dojazdu.
Punktem wyjścia są dwie liczby: rzędna dna i rzędna terenu. Z ich różnicy składa się zestaw kręgów, dobierając moduły 100 i 50 cm tak, aby zwieńczenie wypadło na właściwej wysokości. Na tym etapie ustala się też rodzaj pokrywy — po dostawie zmiana oznacza kolejny transport.
Wykop wykonuje się z zapasem wokół obrysu elementów, tak aby zmieściła się obsypka. Dno wyrównuje się i zagęszcza, a na nim układa podsypkę. Woda stojąca w wykopie musi zostać odprowadzona przed ustawieniem pierwszego elementu — na rozmiękłym dnie komora osiądzie nierównomiernie.
Przy studniach o małych średnicach wystarczy dojazd dla samochodu z HDS. Elementy komór DN 2500 i DN 3000 mieszczą się w gabarycie kategorii III i jadą jako przewóz ponadnormatywny z pilotem, w godzinach nocnych między 22 a 6. Trasę i miejsce rozładunku trzeba uzgodnić wcześniej, bo zestawu ponadnormatywnego nie da się zawrócić na wąskim placu.
Element denny opuszcza się na przygotowane podłoże i poziomuje — ten jeden pomiar decyduje o pionowości całego stosu. Kolejne kręgi stawia się współosiowo, dociskając równomiernie po obwodzie i kontrolując pion w dwóch prostopadłych kierunkach. Elementy opuszcza się pionowo, bez przeciągania po krawędzi tego, który już stoi.
Na ostatnim kręgu osadza się pokrywę, a w komorach — także właz w otworze 625 mm. Obsypkę prowadzi się warstwami, równomiernie z każdej strony i zagęszczając każdą warstwę; jednostronne zasypywanie przesuwa stos. Zwieńczenie wyprowadza się do rzędnej terenu tak, aby woda opadowa spływała od studni.
Zobacz na niektóre z naszych filmów opisujące nasze prefabrykaty
