Szamba betonowe to szczelne zbiorniki bezodpływowe, w których gromadzą się ścieki z budynku do czasu odbioru wozem asenizacyjnym. Przejście na przyłącze wykonuje się na budowie, na rzędnej wynikającej z instalacji w domu.
Do kompletu wchodzi płyta górna w wersji standardowej albo najazdowej, komin o wysokości 50 cm i betonowy właz. Zbiornik osadzamy w wykopie przygotowanym przez klienta i mocujemy na nim płytę górną.
Zbiornik przyjeżdża w takim stanie, w jakim wyszedł z formy: zamknięta wanna bez przewiertów, z osobną płytą górną i elementami nadbudowy. Poniżej, z czego składa się komplet i co z tego wynika przy zamawianiu.
Ściany i dno tworzą jeden element — nie ma w nich ani styków montażowych, ani przewiertów zrobionych w zakładzie. Otwór pod przyłącze kanalizacyjne wykonuje się dopiero na budowie, gdy znana jest rzędna wyjścia instalacji z budynku i głębokość posadowienia zbiornika. Jeżeli potrzebny jest dodatkowy przewiert, na przykład pod przewód sygnalizacji napełnienia, ustala się to na tym samym etapie.
Płytę osadza się na obrzeżu zbiornika i mocuje klejem, bez zaprawy i bez czasu na jej wiązanie. To ostatni element — po jego ułożeniu zbiornik jest gotowy do obsypania.
Nad płytą górną stoi komin o wysokości 50 cm, zakończony betonowym włazem. Komin odsuwa właz od stropu zbiornika i pozwala wyprowadzić dostęp do poziomu terenu przy typowej głębokości posadowienia. Właz jest jedynym punktem, przez który wóz asenizacyjny wprowadza wąż, więc jego położenie warto uzgodnić z planowanym dojazdem.
Wersja standardowa jest przewidziana pod teren zielony i pieszy. Płyta najazdowa przenosi obciążenie od ruchu kołowego i wybiera się ją wtedy, gdy nad zbiornikiem ma znaleźć się podjazd, miejsce postojowe albo droga manewrowa. Wersję trzeba wskazać przy zamówieniu — po zasypaniu wykopu zmiana płyty oznacza odkopanie zbiornika.
Zbiornik bez przewiertów bywa odbierany jako brak wyposażenia. W praktyce działa odwrotnie — to jedyny sposób, żeby przyłącze trafiło dokładnie tam, gdzie wychodzi instalacja.
Fabryczny króciec jest umieszczony na stałej wysokości i to instalacja musi się do niego dopasować — spadkiem, kolanami albo głębokością posadowienia zbiornika. Przy pełnym zbiorniku jest odwrotnie: otwór powstaje na wysokości wynikającej z wyjścia kanalizacji z budynku.
Każdy styk w konstrukcji zbiornika to miejsce, przez które z czasem może przesiąkać. Tutaj jedynym połączeniem jest osadzenie płyty górnej, czyli styk położony powyżej lustra ścieków.
Zbiornik betonowy waży wielokrotnie więcej niż zbiornik z tworzywa o tej samej pojemności. Przy wysokim poziomie wód gruntowych ten ciężar pracuje na korzyść konstrukcji — bez płyty kotwiącej, taśm i balastu, które przy zbiornikach lekkich trzeba przewidzieć w projekcie.
Klient przygotowuje wykop i podłoże, a ustawienie zbiornika oraz montaż płyty górnej wchodzą w zakres dostawy. Odpada organizowanie osobnego sprzętu do rozładunku i ryzyko uszkodzenia elementu podczas opuszczania.
Zbiornik bezodpływowy stosuje się tam, gdzie nie ma sieci kanalizacyjnej albo przyłączenie do niej jest nieopłacalne. Poniżej cztery najczęstsze sytuacje.
Podstawowe zastosowanie: dom mieszkalny na działce poza zasięgiem sieci. Pojemność dobiera się do liczby domowników i akceptowalnej częstotliwości wywozu — im większy zbiornik, tym rzadszy przyjazd wozu, ale i większy wykop.
Przy nieregularnym użytkowaniu zbiornik stoi pusty przez większą część roku. Beton znosi to bez konsekwencji — nie odkształca się przy zmianach temperatury i nie traci sztywności, gdy nie jest dociążony od środka.
Warsztaty, budynki gospodarcze i zaplecza na terenach nieskanalizowanych korzystają z tego samego rozwiązania. W gospodarstwie warto rozdzielić ścieki bytowe od gnojowicy — ta druga wymaga osobnego zbiornika o innej konstrukcji.
Jeżeli nad zbiornikiem ma być podjazd albo miejsce postojowe, komplet zamawia się z płytą najazdową. Ten sam zbiornik obsługuje wtedy również deszczówkę z utwardzonej powierzchni — od zbierania wody opadowej jest jednak osobny zbiornik na deszczówkę betonowy.
Zbiorniki betonowe charakteryzują się precyzyjnie określonymi parametrami technicznymi zapewniającymi trwałość i szczelność przez dziesięciolecia eksploatacji. Konstrukcja wykonywana jest z betonu wodoszczelnego. Dodatkowo stosuje się zbrojenie stalowe wysokogatunkowe. Następnie zapewnia odporność na agresywne środowisko chemiczne ścieków bytowych.
Pojemność dwunastu metrów sześciennych przeznaczona jest dla gospodarstw o zwiększonym zużyciu wody. Jednocześnie sprawdza się dla rodzin wielopokoleniowych liczących sześć-osiem osób. Szamba betonowe 12m3 charakteryzują się wzmocnioną konstrukcją ścian bocznych. Dodatkowo stosuje się intensywniejsze zbrojenie odpowiadające na zwiększone parcie gruntu przy głębszym posadowieniu.
Zbiorniki tej pojemności pozwalają na wydłużenie interwałów między opróżnieniami do trzech miesięcy. Następnie optymalizują roczne koszty eksploatacji instalacji sanitarnej. Konstrukcja obejmuje prefabrykowane elementy betonowe łączone szczelnie na placu budowy. Ponadto zapewnia pełną wodoszczelność wszystkich połączeń konstrukcyjnych zgodnie z wymogami norm budowlanych.
Kolejność jest sztywna: najpierw miejsce i wykop, potem zbiornik, na końcu przyłącze i obsypka. Pierwsze dwa etapy leżą po stronie klienta i to one decydują o tym, czy dostawa przebiegnie bez przestojów.
Lokalizację zbiornika bezodpływowego regulują warunki techniczne. W zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej pokrywa i wylot wentylacji zbiornika o pojemności do 10 m³ muszą znajdować się co najmniej 5 m od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz 2 m od granicy działki sąsiedniej, drogi lub ciągu pieszego. Od studni dostarczającej wodę pitną obowiązuje 15 m. Przy zbiornikach powyżej 10 m³ odległości rosną. Osobno warto sprawdzić dojazd — wóz asenizacyjny musi podjechać na długość węża.
Wykop wykonuje się z zapasem wokół obrysu zbiornika, tak aby zmieściła się późniejsza obsypka i praca sprzętu. Dno wyrównuje się i zagęszcza, a przy gruntach nienośnych układa warstwę wyrównawczą. Jeżeli w wykopie stoi woda, na czas montażu trzeba go odwodnić — zbiornik ustawia się na suchym, stabilnym dnie.
Zbiornik dojeżdża na miejsce i jest opuszczany bezpośrednio do wykopu. Na tym etapie ustala się jego ostateczne położenie i obrót — od tego zależy, po której stronie wypadnie przyszłe przejście przyłącza i gdzie znajdzie się właz. Poziom sprawdza się przed odpięciem zawiesi.
Otwór w ścianie zbiornika wykonuje się po jego ustawieniu, na wysokości wynikającej ze spadku rury odpływowej z budynku. Przejście uszczelnia się na całej grubości ściany, a rurę wprowadza tak, aby nie opierała się na krawędzi otworu — grunt wokół zbiornika osiada i punktowe podparcie rury kończy się jej pęknięciem.
Na zbiorniku układa się płytę górną mocowaną klejem, a na niej komin z betonowym włazem. Dopiero po zamknięciu konstrukcji wykonuje się obsypkę: warstwami, równomiernie z każdej strony, zagęszczając każdą warstwę. Jednostronne zasypywanie przesuwa zbiornik w wykopie. Właz wyprowadza się nieco ponad poziom terenu, żeby woda opadowa spływała od niego, a nie do środka.
